Od niewielkiej Grenady na Karaibach po rozległą Gujanę w Ameryce Południowej - państwa rozpoczynające się na literę "G" tworzą wyjątkowo różnorodną grupę. W polskim nazewnictwie znajdziemy wśród nich kraje europejskie, afrykańskie, azjatyckie oraz amerykańskie.
Lista państw na G obejmuje 11 krajów: Gabon, Gambię, Ghanę, Grecję, Grenadę, Gruzję, Gujanę, Gwatemalę, Gwineę, Gwineę Bissau oraz Gwineę Równikową. Niektóre z nich mają podobnie brzmiące nazwy, lecz znajdują się w różnych częściach Afryki i znacznie różnią się pod względem powierzchni, ludności czy warunków naturalnych. Poniższe zestawienie pozwala uporządkować wszystkie państwa na G i poznać ich najważniejsze cechy.
Państwa na G - przegląd
Nazwy 11 państw w języku polskim rozpoczynają się na literę "G". Są to kraje położone na kilku kontynentach i reprezentujące bardzo odmienne regiony świata.
Gabon
Gabon jest państwem położonym w środkowej części Afryki nad Oceanem Atlantyckim. Jego stolicą jest Libreville. Kraj leży w pobliżu równika i charakteryzuje się gorącym, wilgotnym klimatem. Znaczną część terytorium porastają lasy równikowe, które należą do najważniejszych zasobów przyrodniczych Gabonu. Państwo graniczy z Gwineą Równikową, Kamerunem oraz Republiką Konga. Gospodarka przez wiele lat była silnie związana z wydobyciem i eksportem ropy naftowej. Znaczenie mają również górnictwo, przemysł drzewny oraz usługi. Gabon posiada stosunkowo niewielką liczbę mieszkańców w porównaniu z powierzchnią kraju. Duża część ludności mieszka w miastach, przede wszystkim w Libreville i Port-Gentil. Językiem urzędowym jest francuski. Na terenie kraju używanych jest również wiele lokalnych języków afrykańskich. Gabon wyróżnia się dużą różnorodnością biologiczną. Parki narodowe chronią lasy, wybrzeża i siedliska wielu gatunków zwierząt. Występują tu między innymi słonie leśne, goryle i liczne gatunki ptaków. Wybrzeże Atlantyku obejmuje piaszczyste plaże, laguny oraz ujścia rzek. Rolnictwo odgrywa mniejszą rolę niż sektor surowcowy. Gabon łączy bogactwo zasobów naturalnych z rozległymi, słabo zaludnionymi obszarami lasów tropikalnych.
Gambia
Gambia znajduje się w zachodniej części Afryki i należy do najmniejszych państw kontynentu. Stolicą kraju jest Bandżul. Terytorium Gambii ma charakterystyczny, wąski kształt i rozciąga się wzdłuż rzeki Gambia. Niemal ze wszystkich stron państwo otacza Senegal, a jedynie na zachodzie posiada ono dostęp do Oceanu Atlantyckiego. Rzeka odgrywa ogromną rolę w transporcie, rolnictwie oraz codziennym życiu mieszkańców. Klimat jest tropikalny i dzieli się na porę suchą oraz deszczową. Gospodarka opiera się przede wszystkim na rolnictwie, usługach, rybołówstwie i turystyce. Ważną uprawą są orzeszki ziemne. Wybrzeże Atlantyku przyciąga turystów piaszczystymi plażami i ciepłym klimatem. Językiem urzędowym jest angielski, jednak mieszkańcy używają także wielu języków lokalnych. Społeczeństwo jest zróżnicowane etnicznie. Islam jest dominującą religią. Bandżul jest niewielkim miastem, natomiast większe skupiska ludności znajdują się również w jego sąsiedztwie. Przyroda kraju obejmuje sawanny, tereny nadrzeczne, lasy namorzynowe i mokradła. Gambia jest popularnym miejscem obserwacji ptaków. Niewielka szerokość kraju sprawia, że rzeka stanowi jego najważniejszą oś geograficzną. Państwo jest przykładem kraju, którego granice oraz rozwój są wyjątkowo silnie związane z jednym systemem rzecznym.
Ghana
Ghana leży w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską. Jej stolicą jest Akra. Państwo graniczy z Wybrzeżem Kości Słoniowej, Burkina Faso oraz Togo. Krajobraz obejmuje nadmorskie niziny, sawanny, lasy tropikalne oraz tereny położone wokół Jeziora Wolta. Jest ono jednym z największych sztucznych zbiorników wodnych na świecie pod względem powierzchni. Klimat Ghany jest tropikalny, choć warunki różnią się pomiędzy wilgotniejszym południem i suchszą północą. Gospodarka opiera się na usługach, rolnictwie, górnictwie i przemyśle. Ghana należy do ważnych producentów kakao. Duże znaczenie gospodarcze ma również wydobycie złota, ropy naftowej i innych surowców. Językiem urzędowym jest angielski. W różnych częściach kraju używanych jest jednak wiele języków lokalnych. Akra jest największym ośrodkiem gospodarczym i administracyjnym, a Kumasi ważnym centrum handlowym i kulturowym. Ghana posiada bogate tradycje muzyczne, artystyczne i rzemieślnicze. Charakterystyczne są między innymi barwne tkaniny i lokalne wyroby rękodzielnicze. Na wybrzeżu zachowały się liczne forty związane z historią handlu europejskiego w regionie. Turystyka obejmuje zarówno zabytki, jak i parki narodowe oraz wybrzeże. Ghana jest jednym z ważniejszych gospodarczo państw Afryki Zachodniej.
Grecja
Grecja jest państwem położonym w południowo-wschodniej części Europy. Jej stolicą są Ateny. Kraj zajmuje południową część Półwyspu Bałkańskiego oraz tysiące wysp i mniejszych wysepek położonych na Morzu Egejskim, Jońskim i Śródziemnym. Największą grecką wyspą jest Kreta. Krajobraz Grecji jest w dużej mierze górzysty, a długa i silnie rozwinięta linia brzegowa odgrywa ogromną rolę w życiu mieszkańców. Klimat na większości obszaru ma charakter śródziemnomorski, z gorącym i suchym latem oraz łagodniejszą zimą. Gospodarka opiera się przede wszystkim na usługach, handlu, transporcie morskim i turystyce. Rolnictwo dostarcza między innymi oliwek, winogron, owoców cytrusowych i warzyw. Grecja należy do Unii Europejskiej i strefy euro. Językiem urzędowym jest grecki. Kraj posiada jedno z najbardziej rozpoznawalnych dziedzictw starożytnego świata. Ateny, Delfy, Olimpia oraz liczne stanowiska archeologiczne przyciągają odwiedzających z wielu państw. Wyspy takie jak Kreta, Rodos, Korfu czy Santorini są ważnymi regionami turystycznymi. Kuchnia grecka opiera się między innymi na oliwie, warzywach, serach, rybach i mięsie. Morze od wieków wpływało na handel, kulturę i rozwój osadnictwa. Grecja łączy wyjątkowo bogate dziedzictwo historyczne z charakterystycznym śródziemnomorskim krajobrazem.
Grenada
Grenada jest niewielkim państwem wyspiarskim położonym na Karaibach. Jej stolicą jest Saint George’s. Kraj obejmuje główną wyspę Grenada oraz kilka mniejszych wysp należących do archipelagu Małych Antyli. Krajobraz ma pochodzenie wulkaniczne i obejmuje wzgórza, tropikalne lasy, zatoki oraz piaszczyste plaże. Klimat jest gorący i tropikalny przez cały rok. Występuje wyraźny podział na porę suchą i deszczową. Gospodarka Grenady opiera się głównie na usługach, turystyce i rolnictwie. Kraj jest znany z produkcji przypraw, szczególnie gałki muszkatołowej. Z tego powodu bywa określany mianem Wyspy Przypraw. Uprawia się również kakao i inne rośliny tropikalne. Językiem urzędowym jest angielski. Kultura łączy wpływy afrykańskie, karaibskie i europejskie. Ważnym elementem życia mieszkańców są muzyka, taniec oraz lokalne festiwale. Turystyka rozwija się dzięki ciepłemu morzu, plażom oraz możliwości nurkowania i żeglowania. Saint George’s wyróżnia się malowniczym położeniem wokół naturalnego portu. Grenada jest narażona na tropikalne huragany, które mogą powodować znaczne szkody. Mimo małej powierzchni wyspa cechuje się dużą różnorodnością krajobrazu. Grenada jest jednym z najmniejszych niepodległych państw obu Ameryk.
Gruzja
Gruzja jest państwem położonym na Kaukazie, na pograniczu Europy i Azji. Jej stolicą jest Tbilisi. Kraj posiada dostęp do Morza Czarnego i graniczy z Rosją, Turcją, Armenią oraz Azerbejdżanem. Znaczną część terytorium zajmują tereny górskie. Na północy wznoszą się pasma Wielkiego Kaukazu, gdzie znajdują się jedne z najwyższych szczytów regionu. Warunki klimatyczne są mocno zróżnicowane - zachodnia część kraju jest bardziej wilgotna, natomiast na wschodzie klimat staje się suchszy. Gospodarka obejmuje usługi, rolnictwo, przemysł, transport oraz turystykę. Gruzja posiada bardzo długie tradycje związane z uprawą winorośli i produkcją wina. Ważne są również uprawy owoców, orzechów i warzyw. Językiem urzędowym jest gruziński, zapisywany charakterystycznym alfabetem. Tbilisi jest największym centrum gospodarczym i kulturalnym kraju. Popularnymi miejscami są także Batumi, Kutaisi oraz górskie regiony Kaukazu. Gruzja posiada bogate dziedzictwo sakralne, obejmujące zabytkowe klasztory i świątynie. Tradycyjna kuchnia jest ważnym elementem kultury i obejmuje między innymi potrawy na bazie pieczywa, sera, mięsa i warzyw. Położenie pomiędzy Europą i Azją przez wieki sprzyjało wymianie kulturowej. Gruzja łączy wysokogórskie krajobrazy, wybrzeże Morza Czarnego i wielowiekową tradycję.
Gujana
Gujana jest państwem położonym w północno-wschodniej części Ameryki Południowej nad Oceanem Atlantyckim. Jej stolicą jest Georgetown. Kraj graniczy z Wenezuelą, Brazylią i Surinamem. Znaczną część terytorium zajmują lasy tropikalne oraz słabo zaludnione obszary interioru. Większość mieszkańców koncentruje się natomiast na stosunkowo wąskim pasie wybrzeża. Krajobraz obejmuje niziny nadmorskie, wyżyny, rzeki oraz wodospady. Jedną z najbardziej znanych atrakcji przyrodniczych jest wodospad Kaieteur. Gujana wyróżnia się na tle Ameryki Południowej językiem urzędowym - jest nim angielski. Wynika to z kolonialnej historii kraju. Społeczeństwo jest bardzo zróżnicowane pod względem pochodzenia i kultury. Widoczne są wpływy afrykańskie, indyjskie, rdzenne, europejskie i karaibskie. Gospodarka obejmuje rolnictwo, górnictwo, usługi oraz wydobycie surowców. Ważnymi produktami są między innymi ryż i cukier. Duże znaczenie mają również złoża złota, boksytów oraz ropy naftowej. Liczne rzeki przecinające kraj pełnią ważną funkcję komunikacyjną. Tropikalne lasy są siedliskiem niezwykle różnorodnej fauny i flory. Gujana jest jednym z najsłabiej zaludnionych państw Ameryki Południowej. Jej krajobraz w dużej części zachował naturalny charakter.
Gwatemala
Gwatemala znajduje się w Ameryce Środkowej. Jej stolicą jest Gwatemala, określana również jako Ciudad de Guatemala. Kraj graniczy z Meksykiem, Belize, Hondurasem i Salwadorem oraz posiada dostęp do Oceanu Spokojnego i Morza Karaibskiego. Krajobraz jest bardzo zróżnicowany. W centralnej i południowej części występują góry i liczne wulkany, natomiast północ obejmuje rozległe niziny i lasy tropikalne. Gwatemala znajduje się w obszarze aktywnym sejsmicznie. Klimat zależy w dużej mierze od wysokości nad poziomem morza. Gospodarka opiera się na usługach, przemyśle, handlu i rolnictwie. Ważnymi produktami eksportowymi są kawa, banany, cukier oraz warzywa i owoce. Językiem urzędowym jest hiszpański, jednak w kraju funkcjonuje również wiele języków używanych przez ludność rdzenną. Dziedzictwo Majów jest jednym z najważniejszych elementów kultury Gwatemali. Na północy znajdują się pozostałości wielkich miast tej cywilizacji, w tym Tikal. Tradycyjne stroje, rękodzieło i lokalne targowiska pozostają ważną częścią życia wielu społeczności. Jednym z najbardziej znanych miejsc jest jezioro Atitlán otoczone górami i wulkanami. Antigua Guatemala przyciąga kolonialną architekturą. Gwatemala wyróżnia się bogactwem kulturowym i znacznym zróżnicowaniem krajobrazu na stosunkowo niewielkiej powierzchni.
Gwinea
Gwinea leży w zachodniej części Afryki i posiada dostęp do Oceanu Atlantyckiego. Jej stolicą jest Konakry. Państwo graniczy z sześcioma krajami, między innymi z Senegalem, Mali, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Sierra Leone. Krajobraz obejmuje niziny nadmorskie, wyżyny, góry oraz obszary sawannowe i leśne. W gwinejskich górach swoje źródła mają ważne rzeki Afryki Zachodniej, w tym Niger, Senegal i Gambia. Z tego względu kraj ma duże znaczenie hydrograficzne dla całego regionu. Klimat jest tropikalny, a na wybrzeżu występują obfite opady. Gospodarka opiera się w znacznym stopniu na rolnictwie i wydobyciu surowców mineralnych. Gwinea posiada jedne z największych na świecie zasobów boksytów, wykorzystywanych do produkcji aluminium. Występują również złoża złota, diamentów i rud żelaza. Językiem urzędowym jest francuski. Mieszkańcy posługują się także licznymi językami lokalnymi. Konakry jest największym miastem i głównym portem kraju. Rolnictwo zapewnia utrzymanie znacznej części ludności. Uprawiane są między innymi ryż, maniok, owoce i kawa. Społeczeństwo jest zróżnicowane etnicznie. Kultura obejmuje bogate tradycje muzyczne i ustne przekazy historyczne. Gwinea dysponuje znacznym potencjałem naturalnym wynikającym zarówno z zasobów mineralnych, jak i licznych rzek.
Gwinea Bissau
Gwinea Bissau jest niewielkim państwem w Afryce Zachodniej, położonym nad Oceanem Atlantyckim. Jej stolicą jest Bissau. Kraj graniczy z Senegalem i Gwineą. Oprócz części kontynentalnej do państwa należy archipelag Bijagós, obejmujący liczne wyspy i wysepki. Wybrzeże jest silnie urozmaicone i występują na nim rozległe obszary namorzynowe. Klimat jest tropikalny z porą suchą i deszczową. Gospodarka opiera się przede wszystkim na rolnictwie, rybołówstwie i niewielkim sektorze usługowym. Szczególnie duże znaczenie ma produkcja orzechów nerkowca. Rolnictwo pozostaje źródłem utrzymania dla znacznej części ludności. Językiem urzędowym jest portugalski, co wynika z kolonialnej przeszłości kraju. W codziennym życiu szeroko wykorzystywany jest język kreolski oraz języki lokalnych grup etnicznych. Bissau jest najważniejszym centrum administracyjnym, gospodarczym i portowym. Społeczeństwo jest zróżnicowane kulturowo. Muzyka, taniec i lokalne obrzędy odgrywają dużą rolę w tradycji. Archipelag Bijagós wyróżnia się cenną przyrodą i stosunkowo niewielkim stopniem przekształcenia przez człowieka. Występują tam liczne ptaki, żółwie morskie i inne gatunki charakterystyczne dla regionu. Gwinea Bissau należy do mniejszych i słabiej zaludnionych państw Afryki Zachodniej.
Gwinea Równikowa
Gwinea Równikowa jest niewielkim państwem położonym w środkowej części Afryki nad Zatoką Gwinejską. Kraj składa się z części kontynentalnej oraz kilku wysp. Jedną z najważniejszych jest Bioko, na której znajduje się Malabo, długo pełniące funkcję głównego centrum administracyjnego kraju. Kontynentalna część państwa graniczy z Kamerunem i Gabonem. Klimat jest równikowy, gorący i wilgotny. Znaczną część powierzchni zajmują lasy tropikalne. Gospodarka jest silnie związana z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego. Rozwój sektora energetycznego znacząco wpłynął na dochody państwa. Rolnictwo obejmuje między innymi uprawy kakao, kawy i roślin przeznaczonych na potrzeby lokalne. Gwinea Równikowa wyróżnia się pod względem językowym. Hiszpański jest jednym z języków urzędowych i pozostaje szeroko stosowany w administracji oraz edukacji. Funkcjonują również inne języki europejskie i lokalne. Społeczeństwo składa się z kilku grup etnicznych. Wyspy oraz kontynentalne lasy posiadają bogatą faunę i florę. Wybrzeże oraz środowisko morskie są ważnymi elementami miejscowej przyrody. Pomimo niewielkiej powierzchni poszczególne części państwa znacznie różnią się położeniem i charakterem geograficznym. Gwinea Równikowa jest jedynym niepodległym państwem Afryki, w którym język hiszpański odgrywa tak dużą rolę.
Państwa na G w Europie
Państwem na G jednoznacznie położonym w Europie jest Grecja. Leży ona w południowo-wschodniej części kontynentu i obejmuje zarówno część Półwyspu Bałkańskiego, jak i liczne wyspy. Szczególnym przypadkiem jest Gruzja, znajdująca się na Kaukazie, na pograniczu Europy i Azji. W zależności od przyjętego przebiegu granicy między kontynentami może być określana jako państwo transkontynentalne albo zaliczane geograficznie do Azji. Pozostałe państwa na G znajdują się w Afryce, Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej oraz na Karaibach.
